İlişkilerde Kendinden Vazgeçmek

Birini Kaybetmemek İçin Kendini Ne Kadar Geride Bırakıyorsun?

Bir ilişkiyi sürdürmek için bazen kendi isteklerimizden vazgeçer, söylemek istediklerimizi içimizde tutar ve karşımızdaki kişinin ihtiyaçlarına öncelik veririz. Bunu çoğu zaman sevdiğimiz için yaptığımızı düşünürüz. Peki, birini anlamaya çalışırken kendimizi anlamayı; onu kaybetmemek için çabalarken kendimizle kurduğumuz bağı ihmal ediyor olabilir miyiz? Bir ilişkide uyum sağlamak ile kendinden vazgeçmek arasındaki sınır nerede başlar?

Sevdiğimiz kişi için değişirken

Bir ilişkide karşılıklı anlayış göstermek, zaman zaman fedakârlık yapmak ve ortak bir noktada buluşmaya çalışmak doğaldır. Ancak bazı ilişkilerde bu uyum, giderek tek taraflı bir çabaya dönüşür. Bir taraf kırılmamak için susar, tartışma çıkmasın diye isteklerini dile getirmez ya da karşısındaki kişi üzülmesin diye kendi duygularını geri plana atar.

Örneğin, partnerinin bir davranışı seni incittiğinde bunu konuşmak yerine onun zor bir dönemden geçtiğini düşünerek kendini susturabilirsin. Birlikte yapılacak planlarda sürekli onun tercihlerini dikkate alabilir, kendi isteklerini dile getirmenin bencillik olduğunu düşünebilirsin. Zamanla ilişkide neyin sorun olduğunu anlatmak yerine, sorun çıkarmayan kişi olmaya çalışırsın.

Bu davranışların her biri tek başına kişinin kendinden vazgeçtiğini göstermez. Önemli olan, bunların ilişkide nasıl bir örüntüye dönüştüğüdür. Eğer uyum sağlamak sürekli aynı kişiden bekleniyor ve kişinin kendi ihtiyaçları tekrar tekrar geri plana atılıyorsa, fedakârlık ile kendini ihmal etmek arasındaki sınır belirsizleşebilir.

Birini kaybetme korkusu bizi nasıl etkiler?

Bazı insanlar için ilişkide fikir ayrılığı yaşamak, yalnızca bir anlaşmazlık değildir. Karşı tarafın uzaklaşacağına, sevgisinin azalacağına ya da ilişkinin sona ereceğine dair bir endişeyi de beraberinde getirebilir. Böyle durumlarda kişi, ilişkideki güveni korumak için kendi davranışlarını sürekli kontrol etmeye başlayabilir.

Ne söyleyeceğini düşünürken karşısındakinin nasıl tepki vereceğini hesaplar. Bir talepte bulunmadan önce bunun sorun yaratıp yaratmayacağını değerlendirir. Kırıldığında bile kendisini ifade etmek yerine ortamın yeniden sakinleşmesini bekler.

Burada dikkat çekici olan, kişinin yalnızca karşısındaki insanın davranışlarına değil, onun olası tepkilerine göre de yaşamaya başlamasıdır. Kendi istekleri ve duyguları, ilişkinin zarar görmemesi için sürekli denetlenmesi gereken şeylere dönüşebilir.

Bağlanma kuramı, erken dönem bakım veren ilişkilerinin kişinin yakınlık, güven ve ayrılık deneyimleriyle ilgili beklentileriyle ilişkili olabileceğini öne sürer. Özellikle reddedilme veya terk edilme ihtimaline karşı hassas olan kişiler, ilişkilerindeki belirsizlikleri daha yoğun yaşayabilir ve yakınlığı korumak için daha fazla çaba gösterebilir. Bununla birlikte, kendinden vazgeçmenin tek bir nedeni yoktur; kişinin geçmiş deneyimleri, mevcut ilişkisinin dinamikleri ve karşı tarafın davranışları birlikte değerlendirilmelidir.

Anlaşılmak için kendimizi sürekli açıklamak

Kendinden vazgeçmek her zaman sessiz kalmak şeklinde görülmez. Bazen kişi, anlaşılabilmek ve kabul görmek için kendisini durmadan açıklama ihtiyacı hisseder. Neden öyle davrandığını, aslında ne demek istediğini ya da karşısındaki kişiyi kırmak istemediğini tekrar tekrar anlatır.

Bir anlaşmazlık yaşandığında kendi duygusunu anlamaya çalışmadan önce karşı tarafın kendisini yanlış anlamış olabileceğini düşünür. Hatta haklı olduğu bir konuda bile karşısındaki kişinin rahatsızlığını gidermek için kendi bakış açısından şüphe etmeye başlayabilir.

Elbette ilişkilerde kendimizi açıklamak, karşı tarafı dinlemek ve gerektiğinde hatamızı kabul etmek önemlidir. Ancak her anlaşmazlıkta bütün sorumluluğu üstlenmek, sürekli kendini kanıtlamaya çalışmak ve kabul görmek için kendi deneyimini sorgulamak kişiyi yorabilir.

Çünkü anlaşılmak için çaba göstermek ile anlaşılabilmek adına kendini sürekli değiştirmek aynı şey değildir. Bir ilişkide iki kişinin de birbirini anlamaya çalışması gerekir. Bu sorumluluk yalnızca bir kişiye ait değildir.

Fedakârlık mı, kendini ihmal etmek mi?

İlişkilerde fedakârlık çoğu zaman sevginin bir göstergesi olarak görülür. Ancak fedakârlığın nasıl yaşandığı da en az kendisi kadar önemlidir. Kişi, sevdiği insan için bir şey yaptığında bunu kendi isteğiyle mi yapıyordur, yoksa yapmadığında ortaya çıkacak tepkiden mi korkuyordur?

Bu iki durum dışarıdan benzer görünebilir. Birinde kişi kendi isteklerini de dikkate alarak karşısındaki insan için bir seçim yapar. Diğerinde ise kendi ihtiyacını ifade etmenin sonuçlarından kaçınmak için sürekli geri çekilir.

Kendini ihmal etme örüntüsünde kişi, karşısındaki insanın üzülmesini kendi üzüntüsünden daha önemli görebilir. Bir başkasına hayır demek zor gelirken kendisine hayır demeyi alışkanlık hâline getirebilir. Dinlenmeye, destek görmeye veya kendi başına zaman geçirmeye ihtiyaç duyduğunda bile bunları erteleyebilir.

Burada mesele her zaman kendi isteklerini öne koymak değildir. Sağlıklı bir ilişkide her iki kişinin de ihtiyaçlarına yer vardır. Bazen birinin, bazen diğerinin öncelik kazanması doğaldır. Ancak bu denge sürekli aynı kişi aleyhine bozuluyorsa, ilişkinin nasıl sürdürüldüğünü yeniden değerlendirmek gerekebilir.

Peki, kendimize ne zaman dönmeliyiz?

Kendinden vazgeçtiğini fark etmek, bir anda bütün davranışlarını değiştirmek veya ilişkideki her fedakârlığı sorgulamak anlamına gelmez. İlk adım, kendi ihtiyaçlarını da ilişkinin bir parçası olarak görebilmektir.

Bir anlaşmazlık yaşadığında yalnızca “O ne düşünüyor?” diye değil, “Ben bu durumda ne hissediyorum?” diye de sorabilirsin. Bir şeye evet demeden önce gerçekten isteyip istemediğini düşünebilir, rahatsız olduğun bir durumu hemen küçümsemek yerine onun senin için ne ifade ettiğini anlamaya çalışabilirsin.

Sınır koymak, karşı tarafı cezalandırmak ya da sevgiyi azaltmak değildir. Kişinin kendi ihtiyaçlarını, değerlerini ve sınırlarını ilişkide görünür kılabilmesidir. Elbette bunu yapmak, özellikle reddedilmekten korkan veya anlaşmazlık karşısında kaygı yaşayan biri için kolay olmayabilir. Bu nedenle değişim, yalnızca farklı davranmaya karar vermekle değil, bu davranışları zorlaştıran duyguları ve beklentileri anlamakla da ilgilidir.

Bazı durumlarda kişi, neden sürekli benzer ilişkiler içinde kendisini geri plana attığını tek başına anlamakta zorlanabilir. Psikoterapi süreci, bu örüntülerin hangi koşullarda ortaya çıktığını, kişinin kendisi ve ilişkileri hakkında geliştirdiği inançları ve daha dengeli ilişki kurma yollarını keşfetmesine yardımcı olabilir.

Bir ilişkide sen de var mısın?

Birini sevmek, onun ihtiyaçlarını önemsemek ve ilişki için çaba göstermek değerlidir. Fakat bütün bunları yaparken kendi duygularına, isteklerine ve sınırlarına yer kalmıyorsa, ilişkinin içinde kendine ne kadar alan bıraktığını düşünmek anlamlı olabilir.

Belki de asıl soru, bir ilişki için nelerden vazgeçebileceğin değildir. O ilişkiyi sürdürmeye çalışırken kendinden neleri vazgeçilmez biçimde esirgediğindir.

Birini kaybetmemek için kendinden ne kadar uzaklaşıyorsun? Ve olduğun hâlinle ilişkide kalabileceğine ne kadar inanıyorsun?