Amneziyi Anlamak: Mulholland Drive (Mulholland Çıkmazı)

-Yazı, film hakkında bilgiler içerdiği için, izlendikten sonra okunması tavsiye olunur-

Mulholland Dr., David Lynch’in bol ödüllü bir gerilim filmi olması dışında derin felsefi ve psikolojik anlamları da içeren yarı-sürreal bir eser olma özelliğini taşıyor. Kurgusu ve zamanı doğrusal ilerlememekle kalmıyor; aynı zamanda bize karakterlerin fantezilerini, rüyalarını, halüsinasyonlarını, rüya içindeki rüyalarını ve daha da önemlisi alternatif gerçeklikleri de sunuyor. Tam olarak bu nedenle film boyunca simgesel olarak kullanılmış olan şeyleri iyi takip etmek gerekiyor. İsimler, telefonlar, mekanlar, sahnelerde kullanılan ışıklar, söylenen sözler ve hatta karakterlerin kendileri bile, tıpkı filmdeki mavi kutuyu açan mavi anahtar gibi, izleyicinin kendisini açmasını bekleyen birer mavi kutu olarak filmin içinde bulunuyorlar. Film, aslında basit bir amnezi vakasının, harika bir sanatsa yolla anlatımını içeriyor.

mulholland-drive

Film Hakkında Kısa Bilgi

Aslına bakıldığında, filmin amnezi (hafıza kayfı) ile ilgili en önemli kısmı filmin başkarakterinden bağımsız olarak, Betty nin kafasındaki Rita’dır. Rita (Laura Harring) geçirdiği bir travma sonrası hafızasını bir süreliğine kaybeder ve kendi ismini bile hatırlamakta zorluk çeker. Nöropsikologların da derinden ilgilendiği ve günümüzde popüleritesini sürdüren bu hastalık, Amnezi (Amnesia) olarak bilinir. Amnezi, bireyin çeşitli travmalar sonrasında geçirdiği sarsıntılar neticesinde hafıza kaybı yaşamasıdır. Rita, geçirdiği trafik kazası sonrasında hiçbir şey hatırlamaz (adını bile!) ve arabadan sağ olarak kurtulup tek başına şehirde, yani Hollywood’un ışıklı sokaklarında kaybolur.

Amnezinin nedenleri neler olabilir?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi çeşitli travmatik olaylar (araba kazaları, tecavüz, başın darbe alması vs.) amnezi oluşumunda etkili olduğu gibi beyne yeterli oksijen gitmemesi, tiroid bezi faaliyetlerinin tam anlamıyla gerçekleşmemesi, sakinleştirici ilaç ve/ veya alkol kullanımı, B1 ya da tiyamin eksikliği, beyin tümörleri ve enfeksiyonları (çeşitli virüslerin beyin bölgelerine zarar vermesi), hormonal değişiklikler, kalp krizleri ve epilepsi nöbetleri gibi fizyolojik sebepler de amnezi oluşumunda büyük rol oynar. Birçok amnezi vakasında aynı zamanda çeşitli psikolojik hastalıklar da bulunur, en bilinenleri şizofreni ve bipolar bozukluk olan vakalar. Tabii ki stresi de unutmamak gerek, vücudumuzdaki bütün sistemleri yerle bir eden aşırı stres de amnezi sebepleri arasında sıklıkla belirtiliyor. Amnezi hastalarında çoğunlukla hipokampus ve orta temporal loblarda yukarıda bahsettiğimiz sebeplerden dolayı fiziksel zarar görülmektedir; beynimizi mavi bir kutu gibi düşünürsek bu bölgeler bilgileri hafızalandırmada bir “mavi anahtar” vazifesi görür..

Laura elena Harring (Rita) stars in MULHOLLAND DRIVE, a Universal Pictures release.
Laura elena Harring (Rita) stars in MULHOLLAND DRIVE, a Universal Pictures release.

Amnezi, her psikolojik rahatsızlık gibi, çeşitli vakalara sahip bir hastalıktır. Kimi hastalarda kısa süreli hafızadan uzun süreli hafızaya aktarım ve birleştirme (conslidation) işlemi gerçekleşmez ve bu vakalara anterograd amnezi teşhisi konur. Anterograd amnezi hastaları söylenen bilgileri birkaç dakika içerisinde unutur ve asla hatırlayamazlar, dolayısıyla hayat onlar için tabir-i caizse içi boşaltılmış bir haldedir. Retrograd amnezi vakalarında da amnezinin başlangıcından önceki olaylar hatırlanmaz. Bahsettiğimiz bu iki amnezi türü, beynin epizodik yani “otobiyografik olayları hatırlama” belleğin zarar görmesiyle ortaya çıkar.

Travmatik amnezi, kahramanımız Rita’nın da örnek olarak gösterilebileceği gibi baş yaralanmaları ya da başka vakalarda tecavüz gibi travmatik olaylar sonucunda ortaya çıkan bir hastalıktır. Genelde geçici olduğu için, olay öncesi – sonrası ve arada bağ kurma ilişkisi daha sonra kişi tarafından hatırlanabilir. Mulholland Dr. filmine dönecek olursak, Rita kaza sonrasında bir eve sığındığında etrafına yabancı gözlerle bakmaktadır, çünkü hiçbir şey hatırlamamaktadır ve nerede olduğuna dair en ufak bir fikri bile yoktur. Zaman içerisinde Betty ile birlikte Rita’nın aslında kim olduğunu bulmaya çalışacaklardır.

İyi Seyirler.

Yorumlar

PAYLAŞ